Béo phì: vấn nạn toàn cầu

886 lượt xem

Béo phì: vấn nạn toàn cầu
(Netmode) – Tổ chức Y tế thế giới khẳng định béo phì là một bệnh dịch toàn cầu, số người bị béo phì trên thế giới lên đến hơn 1,5 tỷ người. Hiện tình trạng thừa cân, béo phì đang tăng lên với tốc độ báo động không những ở các nước phát triển mà cả các nước đang phát triển…

Vieira, 42 tuổi làm nghề quét dọn đường phố ở Braxil cao 1,7m nhưng cân nặng 120 cân. Có lẽ đây là thí sinh lý tưởng cho chương trình mới trên truyền hình Braxil nói về 12 người béo giảm cân trong 10 tuần. Ai giảm nhiều cân nhất trong chương trình này sẽ được tặng 110.000 đô la, một khoản tiền quá lớn ở một đất nước có mức lương tháng tối thiểu dưới 100 đô la. Song bà rất xấu hổ không dám dự thi vì phải gửi ảnh trong bộ đồ tắm. Chương trình này tới nay đã thu hút hơn 30.000 thí sinh và điều này cũng làm tăng nỗi lo ngại về trọng lượng người dân nước này.

Không chỉ có ở Braxil, nhiều nước trên thế giới đang đưa ra lời cảnh báo về nạn béo phì!

Thực trạng béo phì toàn cầu

Theo Hiệp hội Béo phì Mỹ, nay có khoảng 60 triệu người dân Mỹ bị béo phì, tăng gần gấp 3 lần so với năm 1991 (25 triệu người). Ấy vậy mà chuyện béo phì của người Mỹ có thể trở thành chuyện “quốc gia đại sự” khi bà Gerberding, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng chống Bệnh liên bang Mỹ (CDC) than thở, nước Mỹ có thể mất đi những lợi ích mà nó đã đạt được do dân chúng nước này… quá béo!

Tại VN, theo tờ Tuổi trẻ, đề tài “Khảo sát khuynh hướng béo phì và các yếu tố nguy cơ ở trẻ 4-5 tuổi tại các trường mầm non nội thành năm 2005” thực hiện tại thành phố Hồ Chí Minh cho biết có trẻ mới ba tháng tuổi đã béo phì, mỗi tháng lên tới 2kg.

Theo số liệu năm 2003, thành phố Hồ Chí Minh có tỷ lệ trẻ béo phì cao nhất: Số học sinh thừa cân ở thành phố này là 16,1%, cao hơn Hà Nội 1,5 lần, hơn Hải Phòng 3 lần.

Các nghiên cứu do Viện Dinh dưỡng tiến hành tại các thành phố lớn cho thấy, bệnh béo phì đã trở nên rất phổ biến và tăng dần theo tuổi tác. Ở tuổi tam tuần, 6-8% nam giới béo phì. Tỷ lệ này là 12% ở lứa tuổi 40-44. Tỷ lệ béo phì ở phụ nữ thành thị còn cao hơn nam giới. Ở lứa tuổi ngoài 30, cứ 10 phụ nữ thì có một người béo phì. Bước sang tuổi tứ tuần, tỷ lệ này là 1/6.

Nước sát ngay Mỹ là Canada thì Bộ Y tế Canada cho biết trong nghiên cứu tiến hành năm 1995-2003, xu hướng tăng cân đã trở nên rất phổ biến trong dân chúng nước này, 1/3 dân Canada bị béo phì. Còn ở châu Mỹ, chính phủ Braxil cho biết 40% dân chúng ở độ tuổi hơn 20 ở nước này (khoảng 38,8 triệu người) bị thừa cân do tiêu thụ đường, đồ uống nhẹ và thực phẩm giàu chất béo tăng, khoảng 16% dân số (10,5 triệu người) bị béo phì, Chính tổng thống Brazil Lula da Silva thú nhận tại một cuộc họp là ông bị thừa cân, phải tập thể dục thường xuyên và hiện đang phải ăn kiêng. Riêng ở châu Phi, Nozizwe Madlala-Routledge, Thứ trưởng Bộ Y tế Nam Phi cho biết 29% nam giới và 57% nữ giới nước này bị béo phì.

Trong khi đó, ở châu Á, theo báo cáo của chính phủ Trung Quốc, tốc độ gia tăng của tình trạng béo phì ở Trung Quốc đã lên tới 97% trong 10 năm qua. Tổ chức dinh dưỡng chính thức đầu tiên của Trung Quốc và cơ quan khảo sát sức khỏe cho biết từ giữa năm 1992 đến năm 2002, đã có hơn 60 triệu người bị béo phì. Đặc biệt ở những thành phố của Trung Quốc có 12% thanh thiếu niên và 8% trẻ em bị béo phì.

Đi tìm nguyên nhân béo phì

Tại Braxil, số lượng các nhà hàng McDonald vốn bị nhóm chống béo phản đối tăng từ 100 nhà hàng năm 1992 lên hơn 1.200 nhà hàng vào thời điểm hiện nay.

Carla Silva de Carvalho, một thiếu niên 15 tuổi nặng 90 cân giải thích cô ăn rất nhiều đồ ăn vặt. Món ăn cô ưa thích là cơm, đậu, thịt rán và bít tết. Cũng như các cô cậu bé khác, cô không bao giờ ăn rau cải hoặc rau bina – hai thức ăn mà các nhà dinh dưỡng học khuyên dùng. Leonor Pacheco, nhân viên tư vấn của Bộ Phát triển Xã hội và Chống đói Braxil cho biết nạn béo phì ở nước này đặc biệt phổ biến ở những phụ nữ nông thôn nghèo do họ ít tập thể dục, xem ti vi quá nhiều và sử dụng số tiền ít ỏi của mình để mua đồ ăn sẵn và đồ uống nhẹ. Nhiều tổ chức sức khỏe cho rằng nguyên nhân chính dẫn đến béo phì là do những thực đơn quá nhiều chất béo trong khi hoạt động đốt cháy năng lượng hạn chế. Đồng thời việc sử dụng máy tính, tiêu thụ thức ăn nhanh tăng và các chương trình giáo dục thể chất giảm làm vấn đề này trầm trọng hơn.

Theo Benjamin Caballero, chuyên gia trung tâm Dinh dưỡng con người thuộc trường đại học Johns Hopkins, béo phì cũng là một xu hướng đang xảy ra ở những nước đang phát triển trên khắp thế giới. Caballero nhận định đặc điểm chính của lối sống đô thị là hoạt động thể chất tốn ít năng lượng hơn do lối làm việc tĩnh tại đang tăng. Ngoài ra, cơ giới hoá giao thông và tự động hoá cũng làm hạn chế các hoạt động gây tiêu hao năng lượng trong cuộc sống hàng ngày.

Béo phì… làm suy yếu quốc gia!

Tuy nhiên, béo phì không chỉ là vấn đề hình thể mà kéo theo nó là một loạt các loại bệnh như chứng tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim mạch, sỏi mật… Các chuyên gia y tế nhận định có mối liên hệ chặt chẽ giữa béo phì, tiểu đường tuýp 2 và các bệnh khác do lối sống không lành mạnh.

Nạn béo phì đang gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe hơn nạn suy dinh dưỡng tại Braxil, nơi có tới 46 triệu người đói mỗi ngày. Một báo cáo của chính phủ Braxil cho thấy các ca tử vong trong năm 2003 do các bệnh do béo phì gây ra như tiểu đường, tăng huyết áp, đau tim và đột quỵ lớn gấp 10 lần so với các ca tử vong do suy dinh dưỡng.

Các bệnh do béo phì gây ra dẫn đến chi phí y tế tăng, hiệu năng sản xuất giảm.

Một báo cáo của bang California (Mỹ) nhận định do ít vận động, thừa cân và béo phì, mỗi năm bang này mất khoảng 3 tuần lễ giảm năng suất lao động. Theo Sở Dịch vụ Y tế bang California (Mỹ), năm nay chi phí y tế sẽ tăng đến hơn 28 tỷ USD nếu bang California không thực hiện chiến dịch giảm cân.

Còn bà Nozizwe Madlala-Routledge, Thứ trưởng Bộ Y tế Nam Phi nhận định béo phì ảnh hưởng lớn đến hệ thống y tế nước này vì cùng với nạn suy dinh dưỡng, béo phì là nguyên nhân chính gây bệnh tật.

Trong khi đó, tâm lý lo ngại béo phì khiến dân chúng Nam Phi đổ xô đi mua những sản phẩm được quảng cáo là giúp giảm cân trong thời gian ngắn. Những sản phẩm này được quảng cáo rầm rộ dưới các tên như thuốc giữ chất béo, thuốc đốt chất béo hay thuốc chặn tinh bột. Song những sản phẩm này không có cơ sở khoa học. Nam Phi đã thông qua đạo luật chống bán các sản phẩm giảm cân này. Trong khi đó, đến cuối năm 2004, Tổ chức Y tế thế giới chỉ mới chính thức công nhận 2 loại thuốc chữa béo phì, đó là Sibutramine và Orlistat.

Nhiều nước đua nhau đưa ra biện pháp… chống béo phì

Để hô hào người dân giảm cân và sống khỏe mạnh hơn, tổng thống Lula đã tham gia một cuộc đi bộ ở Brasilia cuối tháng hai vừa qua. Ở Mỹ, nhiều công ty ở thung lũng Silicon như Google đã hỗ trợ nhân viên hoạt động chân tay. Công ty Google khuyến khích nhân viên tham gia chơi khúc côn cầu, đi xe đạp và đi bộ trong rừng bảo tồn gần đó. Nhân viên của Google cũng được tham gia leo núi hoặc các cuộc thi hình thể miễn phí cũng như được cấp các bữa ăn trưa miễn phí tốt cho sức khoẻ.

Tại văn phòng của Trung tâm Kiểm soát và Phòng chống Bệnh liên bang Mỹ (CDC), cầu thang được sơn màu sáng và nhạc dạo lên để khuyến khích mọi người dùng cầu thang bộ. Tương tự, tập đoàn y tế Kaiser Permanente sơn cầu thang màu sặc sỡ nổi bật để nhân viên và bệnh nhân dễ sử dụng hơn. Kaiser Permanente còn tổ chức các chợ cung cấp rau quả tươi tại một số bệnh viện của tập đoàn này để nhân viên và dân cư gần đó dễ mua sắm.

Hiện các nhà làm luật trong khoảng 25 bang Mỹ đang soạn thảo các đạo luật kiểm soát béo phì trong đó có việc cấm đồ ăn vặt tại trường học. Thậm chí người ta còn nghĩ đến việc cấm đồ ăn vật trên khắp cả nước Mỹ cũng như giảm thuế cho người gầy. Thượng nghị viện bang Oregon hiện đang xem xét dự luật cấm bán đồ ăn vặt ở trường học công.

Còn ở Xcốtlen, nước có 20% trẻ chập chững biết đi bị béo phì đã phát hành một cẩm nang hướng dẫn cách ăn uống lành mạnh cho trẻ con ở lứa tuổi nhà trẻ và mẫu giáo cuối tháng trước. Cẩm nang này được phân phát cho các nhà giữ trẻ công và tư, các cô giữ trẻ, các nhóm trẻ chập chững biết đi và các bà mẹ có con nhỏ.

Tuy nhiên, theo bà Madlala-Routledge, Thứ trưởng Bộ Y tế Nam Phi, chẳng có biện pháp nào để giảm cân hữu hiệu và khoa học hơn là chế độ ăn hạn chế calo và tập thể dục đầy đủ.